Phòng sâu răng cho trẻ: những biện pháp thực sự hiệu quả

Sâu răng là bệnh phổ biến nhất ở trẻ em, và cũng là bệnh phòng được rõ ràng nhất. Bài này tập trung vào những biện pháp có hiệu quả thật, không phải những mẹo truyền miệng.

Nhóm một: kiểm soát chế độ ăn

Đây là nhóm có tác động lớn nhất và cũng khó làm nhất, vì nó đụng tới thói quen cả nhà.

Số lần quan trọng hơn tổng lượng

Đây là điểm nhiều cha mẹ chưa biết. Mỗi lần ăn đồ ngọt tạo ra một đợt axit trong miệng kéo dài một khoảng thời gian. Sau đó nước bọt mới trung hoà lại được.

Cho trẻ ăn một cái bánh trong một lần ít hại hơn nhiều so với để trẻ nhấm nháp cùng cái bánh đó rải rác cả buổi chiều.

• Gom đồ ngọt vào bữa chính hoặc một bữa phụ cố định.
• Không để trẻ ăn vặt liên tục cả ngày.
• Giữa các bữa chỉ uống nước lọc.

Đồ uống

• Nước lọc là lựa chọn tốt nhất giữa các bữa.
• Hạn chế nước ngọt có ga — vừa đường vừa axit.
• Nước trái cây cũng có đường và axit — không phải lựa chọn vô hại.
• Không cho trẻ ngậm bình sữa hoặc nước ngọt khi ngủ.
• Không để trẻ mang bình nước ngọt nhấm nháp cả ngày.

Những món cần chú ý

• Kẹo dẻo, kẹo mút — bám lâu trên răng.
• Bánh quy, snack — dính vào rãnh mặt nhai.
• Trái cây sấy có đường.
• Sữa có đường uống trước khi ngủ.
• Siro thuốc có đường dùng kéo dài — hỏi bác sĩ về việc súc miệng sau khi uống.

Nhóm hai: vệ sinh răng miệng

• Chải răng hai lần mỗi ngày, đặc biệt trước khi ngủ.
• Cha mẹ chải cho tới khi trẻ đủ khéo, và kiểm tra lại sau đó.
• Làm sạch kẽ khi các răng đã chạm nhau.
• Chú ý vùng răng trong cùng — chỗ hay bị bỏ sót nhất.
• Dùng kem đánh răng theo hướng dẫn của nha sĩ về loại và lượng.

Nhóm ba: fluor

Fluor giúp men răng cứng hơn và chống lại axit tốt hơn. Nhưng lượng và cách dùng phải phù hợp với tuổi và nguy cơ của từng trẻ.

• Hãy hỏi nha sĩ về loại kem đánh răng và lượng phù hợp cho con bạn.
• Nha sĩ có thể áp dụng các biện pháp bôi fluor tại phòng khám nếu có chỉ định.
• Không tự ý dùng thêm các sản phẩm chứa fluor mà chưa hỏi.
• Giám sát để trẻ không nuốt kem đánh răng.
• Cất các sản phẩm có fluor ngoài tầm với của trẻ.

Nhóm bốn: trám bít hố rãnh

Mặt nhai của răng hàm có các rãnh sâu và hẹp. Lông bàn chải không xuống được tới đáy rãnh, còn vi khuẩn thì xuống được — đây là nơi sâu răng hay bắt đầu ở trẻ.

Trám bít hố rãnh là phủ một lớp vật liệu mỏng lấp các rãnh đó.

• Không cần mài răng — đây là biện pháp phòng ngừa, không phải điều trị.
• Làm nhanh, không đau.
• Thường áp dụng cho răng hàm vĩnh viễn mới mọc.
• Cần kiểm tra định kỳ vì lớp phủ có thể mòn hoặc bong.

Hãy hỏi nha sĩ: "Răng hàm của cháu có nên trám bít hố rãnh không ạ?"

Khám định kỳ

Mục đích không chỉ để chữa mà để:

• Phát hiện sâu răng khi còn rất sớm và chưa đau.
• Đánh giá trẻ chải răng đã sạch chưa.
• Áp dụng biện pháp phòng ngừa phù hợp.
• Theo dõi mọc răng và thay răng.
• Tư vấn chế độ ăn.
• Giúp trẻ quen với việc đi nha sĩ.

Hãy hỏi nha sĩ về tần suất phù hợp với con bạn.

Trẻ nào có nguy cơ cao hơn

• Ăn vặt nhiều lần trong ngày.
• Uống nước ngọt thường xuyên.
• Ngậm bình sữa khi ngủ.
• Rãnh mặt nhai sâu.
• Răng chen chúc khó vệ sinh.
• Đang mang khí cụ chỉnh nha.
• Đã từng sâu răng.
• Có bệnh hoặc dùng thuốc gây khô miệng.
• Trẻ có nhu cầu đặc biệt, khó hợp tác khi vệ sinh.

Những trẻ này cần khám dày hơn và có thể cần biện pháp phòng ngừa tích cực hơn.

Những điều hay bị hiểu sai

• "Răng sữa không cần lo" — đã nói ở bài trước, hoàn toàn sai.
• "Sâu răng do di truyền nên không tránh được" — yếu tố cá nhân có ảnh hưởng, nhưng chế độ ăn và vệ sinh quyết định phần lớn.
• "Ăn kẹo không đường thì vô hại" — vẫn cần chú ý tính axit của sản phẩm.
• "Súc miệng bằng nước muối thay được chải răng" — không lấy được mảng bám.
• "Trẻ tự chải được rồi thì thôi" — cần kiểm tra lại cho tới khi trẻ đủ khéo.

Cả nhà cùng làm

Thói quen của trẻ hình thành từ những gì trẻ thấy. Nếu cả nhà uống nước ngọt hàng ngày và không ai chải răng buổi tối, rất khó để yêu cầu trẻ làm khác.

• Chải răng cùng giờ cả nhà.
• Để nước lọc sẵn thay vì nước ngọt trong tủ.
• Không dùng đồ ngọt làm phần thưởng thường xuyên.
• Người lớn cũng đi khám định kỳ.

Ở trường và nhà trẻ

• Trao đổi với cô giáo về đồ ăn vặt.
• Chuẩn bị bữa phụ lành mạnh cho trẻ mang đi.
• Cho trẻ mang bình nước lọc.
• Hỏi xem trường có chương trình chăm sóc răng miệng không.

Bốn việc quan trọng nhất

1. Giảm số lần ăn đồ ngọt trong ngày.
2. Chải răng hai lần mỗi ngày, cha mẹ kiểm tra lại.
3. Dùng fluor đúng cách theo hướng dẫn của nha sĩ.
4. Khám định kỳ và trám bít hố rãnh nếu có chỉ định.

Tóm lại

Sâu răng ở trẻ phòng được bằng bốn nhóm biện pháp: kiểm soát số lần ăn ngọt, vệ sinh đều đặn có cha mẹ kiểm tra, dùng fluor đúng cách theo hướng dẫn, và khám định kỳ kèm trám bít hố rãnh. Trong đó, số lần ăn ngọt là yếu tố nhiều cha mẹ chưa để ý nhất.

Câu hỏi thường gặp