Lấy tuỷ răng: khi nào cần, diễn ra thế nào và vì sao phải bọc sau đó

Nghe tới "lấy tuỷ", nhiều người hình dung một quá trình đau đớn kéo dài. Thực tế, đây là cách để giữ lại một cái răng lẽ ra phải nhổ — và với gây tê đầy đủ, quá trình thường dễ chịu hơn cơn đau trước đó rất nhiều.

Tuỷ răng là gì

Bên trong mỗi răng có một khoang chứa mạch máu và thần kinh, gọi là tuỷ. Nó nuôi răng trong giai đoạn phát triển và cho răng cảm giác. Khi vi khuẩn từ lỗ sâu xâm nhập vào đây, tuỷ bị viêm — và đây là nguồn gốc của cơn đau răng dữ dội nhất.

Khi nào cần điều trị tuỷ

• Sâu răng đã tới tuỷ.
• Răng vỡ lớn làm lộ tuỷ.
• Viêm tuỷ không hồi phục — đau tự phát, đau về đêm.
• Tuỷ đã chết, có nhiễm trùng ở chóp chân răng.
• Chấn thương làm tổn thương tuỷ.
• Trước khi bọc mão trong một số trường hợp có chỉ định.

Dấu hiệu gợi ý tuỷ đã có vấn đề

• Đau tự phát — đau mà không cần ăn uống gì.
• Đau về đêm, đau khi nằm xuống.
• Ê buốt kéo dài sau khi đã hết kích thích nóng lạnh.
• Đau lan lên thái dương, tai, xuống hàm.
• Đau khi cắn.
• Răng đổi màu sẫm.
• Lợi nổi mụn mủ gần chân răng.
• Sưng má.

Cái bẫy: đau rồi tự hết

Nhiều người đau dữ dội vài ngày rồi tự hết, và nghĩ là đã khỏi. Thực tế đó thường là dấu hiệu tuỷ đã chết hẳn — hết thần kinh nên hết đau. Vi khuẩn tiếp tục lan xuống chóp chân răng và sẽ gây đợt đau khác, nặng hơn.

Hết đau không có nghĩa là hết bệnh.

Quy trình điều trị tuỷ

1. Chụp phim để thấy chân răng, số ống tuỷ và tình trạng vùng chóp.
2. Gây tê.
3. Cách ly răng bằng đê cao su để giữ vùng làm việc sạch và khô — bước quan trọng cho kết quả lâu dài.
4. Mở buồng tuỷ, lấy mô tuỷ viêm hoặc hoại tử.
5. Làm sạch và tạo hình ống tuỷ, bơm rửa bằng dung dịch sát khuẩn.
6. Đặt thuốc nếu cần, hẹn buổi sau.
7. Trám bít ống tuỷ kín tới chóp.
8. Phục hồi thân răng — trám hoặc bọc.

Số buổi tuỳ tình trạng: có trường hợp làm trong một buổi, có trường hợp cần vài buổi cách nhau. Hãy hỏi trước để sắp xếp.

Cách ly bằng đê cao su

Miếng cao su căng quanh răng đang điều trị. Nhiều người thấy lạ nhưng đây là bước có giá trị thật:

• Giữ ống tuỷ không bị nhiễm nước bọt và vi khuẩn.
• Tránh nuốt phải dụng cụ nhỏ hoặc dung dịch bơm rửa.
• Giữ vùng làm việc khô, tăng chất lượng trám bít.

Nếu nơi bạn điều trị không dùng, hãy hỏi vì sao.

Có đau không

Với gây tê đầy đủ, quá trình thường không đau. Nếu bạn thấy đau trong lúc làm, hãy giơ tay báo — không cần chịu đựng. Có những trường hợp răng viêm nặng khó tê hơn và cần kỹ thuật gây tê bổ sung.

Sau điều trị, ê ẩm hoặc đau nhẹ khi cắn trong vài ngày là thường gặp và giảm dần.

Vì sao phải bọc sau khi lấy tuỷ

Đây là phần hay bị bỏ qua vì muốn tiết kiệm — và thường dẫn tới mất răng.

• Răng đã lấy tuỷ mất nguồn nuôi, trở nên giòn.
• Phần mô răng đã bị lấy đi khá nhiều trong quá trình điều trị.
• Răng hàm chịu lực nhai lớn, dễ vỡ dọc thân răng.
• Vỡ dọc thường không sửa được — phải nhổ.

Bọc mão giúp phân tán lực và giữ các thành răng lại với nhau. Hãy hỏi nha sĩ về thời điểm bọc phù hợp cho trường hợp của bạn.

Đừng bỏ dở giữa chừng

Đây là sai lầm nghiêm trọng và khá phổ biến: hết đau sau buổi đầu nên không quay lại.

• Ống tuỷ đã mở mà chưa trám bít là đường cho vi khuẩn đi sâu.
• Thuốc đặt tạm chỉ có tác dụng trong thời gian ngắn.
• Miếng trám tạm dễ bong, răng dễ vỡ.
• Kết quả cuối cùng thường là nhiễm trùng nặng hơn và mất răng.

Nếu vì lý do nào đó không tiếp tục được, hãy báo nha sĩ để có phương án tạm thời an toàn.

Sau khi hoàn tất

• Hạn chế nhai mạnh ở răng đó cho tới khi được phục hồi hoàn chỉnh.
• Tái khám theo hẹn để kiểm tra vùng chóp bằng phim.
• Vệ sinh bình thường.
• Báo ngay nếu đau trở lại, sưng, hoặc răng lung lay.

Răng đã lấy tuỷ dùng được bao lâu

Có thể nhiều năm nếu trám bít tốt, được bọc bảo vệ và chăm sóc đúng. Nhưng cần lưu ý: răng này không còn cảm giác đau để cảnh báo. Sâu tái phát hoặc nhiễm trùng có thể tiến triển âm thầm — đó là lý do khám định kỳ với răng đã lấy tuỷ càng quan trọng.

Khi điều trị tuỷ không thành công

Có những trường hợp cần điều trị lại, hoặc cần can thiệp phẫu thuật ở vùng chóp. Điều này không hiếm và không có nghĩa là ai đó làm sai — cấu trúc ống tuỷ rất phức tạp. Hãy trao đổi với nha sĩ về các phương án.

Lấy tuỷ hay nhổ

Nhổ rẻ hơn và nhanh hơn trước mắt. Nhưng sau khi nhổ, bạn vẫn phải phục hồi bằng cầu răng hoặc implant — tốn kém hơn nhiều — hoặc chấp nhận các hệ quả của việc mất răng.

Giữ được răng thật gần như luôn là lựa chọn tốt hơn khi còn giữ được.

Tóm lại

Điều trị tuỷ là cách giữ lại răng, không phải hình phạt. Đau tự phát và đau về đêm là dấu hiệu điển hình. Đừng bỏ dở giữa chừng, và đừng bỏ qua bước bọc bảo vệ sau đó — đó là phần quyết định răng dùng được bao lâu.

Câu hỏi thường gặp