Lấy cao răng: vì sao cần và những hiểu lầm thường gặp

Lấy cao răng là thủ thuật nha khoa đơn giản nhất, nhưng lại là thủ thuật có nhiều đồn đoán sai nhất. Nhiều người tránh vì nghe nói nó làm mòn răng, làm răng yếu, làm răng thưa ra.

Cao răng hình thành thế nào

1. Sau khi ăn, một lớp màng mỏng chứa vi khuẩn hình thành trên bề mặt răng — gọi là mảng bám.
2. Nếu không được làm sạch, mảng bám tích tụ dày lên.
3. Khoáng chất trong nước bọt lắng vào, làm mảng bám cứng lại.
4. Kết quả là cao răng — cứng, bám chắc, không chải đi được.

Cao răng có bề mặt gồ ghề, lại là chỗ bám lý tưởng cho mảng bám mới. Nó tạo thành vòng lặp ngày càng dày.

Cao răng gây ra gì

• Viêm lợi — lợi đỏ, sưng, chảy máu khi chải răng.
• Hơi thở có mùi.
• Tụt lợi theo thời gian.
• Bệnh nha chu — tổn thương mô nâng đỡ răng.
• Tiêu xương ổ răng, răng lung lay.
• Mất răng ở giai đoạn muộn.

Bệnh nha chu là nguyên nhân mất răng hàng đầu ở người trưởng thành, và nó bắt đầu từ mảng bám không được làm sạch.

Vì sao chải răng không đủ

Chải răng lấy được mảng bám mềm nếu làm đúng cách. Nhưng khi mảng bám đã khoáng hoá thành cao răng, nó bám vào bề mặt răng như xi măng — bàn chải không thể lấy đi.

Ngoài ra có cao răng nằm dưới lợi, ở chỗ bàn chải không với tới được, và đây mới là phần gây tổn thương nhiều nhất.

Quy trình lấy cao răng

1. Khám, đánh giá tình trạng lợi và mức độ cao răng.
2. Lấy cao răng trên lợi bằng đầu siêu âm hoặc dụng cụ tay.
3. Lấy cao răng dưới lợi nếu có — bước này có thể cần gây tê.
4. Đánh bóng bề mặt răng để mảng bám khó bám lại.
5. Hướng dẫn vệ sinh tại nhà.

Với người có nhiều cao răng dưới lợi, có thể cần chia làm nhiều buổi.

Gỡ các hiểu lầm

"Lấy cao răng làm mòn men răng"

Kỹ thuật lấy cao răng nhằm vào lớp cao bám trên bề mặt, không nhằm mài men răng. Thực hiện đúng thì men răng không bị ảnh hưởng đáng kể.

"Lấy cao răng xong răng thưa ra"

Cao răng dày lấp đầy kẽ răng. Khi lấy đi, kẽ răng trở lại như vốn có. Bạn không bị mất gì cả — bạn chỉ nhìn thấy tình trạng thật của mình.

Điều đáng lo là nếu để cao răng tiếp tục, tụt lợi thật sẽ xảy ra và kẽ răng sẽ rộng ra thật.

"Lấy cao răng làm răng yếu đi"

Ngược lại. Cao răng là nguyên nhân gây viêm và tiêu xương quanh răng — chính nó làm răng yếu. Lấy đi là loại bỏ nguyên nhân.

"Răng không có cao thì không cần đi"

Bạn không nhìn thấy được cao răng dưới lợi và ở mặt trong. Nha sĩ mới đánh giá được đầy đủ.

Ê buốt sau khi lấy — vì sao và bao lâu

Khá thường gặp, đặc biệt khi có nhiều cao răng và tụt lợi. Lý do là phần cổ răng và chân răng trước đó được lớp cao che phủ, giờ lộ ra và tiếp xúc trực tiếp với nóng lạnh.

• Thường giảm dần trong vài ngày tới vài tuần.
• Tránh đồ quá nóng, quá lạnh, quá chua trong những ngày đầu.
• Có thể dùng kem đánh răng dành cho răng nhạy cảm — hỏi nha sĩ về loại phù hợp.
• Nếu ê buốt kéo dài hoặc tăng lên, hãy quay lại khám.

Chảy máu khi lấy — có bình thường không

Nếu lợi đang viêm, chảy máu trong lúc lấy là thường gặp. Điều này cho thấy lợi đã viêm sẵn chứ không phải do thủ thuật gây ra. Sau khi lấy sạch và vệ sinh tốt, lợi thường lành lại và hết chảy máu.

Lợi khoẻ không chảy máu khi chải răng. Nếu bạn thấy máu mỗi lần chải, đó là dấu hiệu cần đi khám, không phải chuyện bình thường.

Bao lâu một lần

Tốc độ hình thành cao răng khác nhau rất nhiều giữa người này với người khác, phụ thuộc vào thành phần nước bọt, cách vệ sinh, chế độ ăn và thói quen hút thuốc.

Hãy hỏi nha sĩ về khoảng cách phù hợp với bạn. Người có bệnh nha chu, người hút thuốc, người mang khí cụ chỉnh nha thường cần dày hơn.

Sau khi lấy cao răng

• Có thể ăn uống bình thường, tránh đồ quá nóng lạnh trong vài ngày.
• Chải răng nhẹ nhàng nhưng đầy đủ.
• Bắt đầu hoặc duy trì thói quen làm sạch kẽ răng hàng ngày.
• Lợi có thể hơi ê trong một hai ngày.
• Hạn chế thuốc lá, cà phê, trà đậm trong vài ngày để đỡ bám màu.

Phần quan trọng hơn cả việc lấy cao

Lấy cao răng chỉ là dọn hậu quả. Điều quyết định là bạn có ngăn được mảng bám tích tụ lại không:

• Chải răng hai lần mỗi ngày, đủ thời gian, đúng kỹ thuật.
• Làm sạch kẽ răng hàng ngày — bàn chải không vào được kẽ, mà kẽ lại là nơi bệnh bắt đầu.
• Chải cả đường viền lợi, nơi mảng bám hay đọng.
• Giảm ăn vặt nhiều lần trong ngày.
• Bỏ thuốc lá.

Lấy cao răng và các bệnh toàn thân

Nếu bạn có bệnh tim mạch, tiểu đường, đang dùng thuốc chống đông hoặc có thiết bị cấy ghép, hãy báo với nha sĩ trước. Một số trường hợp cần chuẩn bị riêng trước khi làm thủ thuật.

Tóm lại

Cao răng là mảng bám đã cứng lại, không chải đi được, và là nguyên nhân chính của viêm lợi và bệnh nha chu. Lấy cao răng không làm mòn hay yếu răng — nó loại bỏ thứ đang làm hại răng. Nhưng phần quyết định vẫn là vệ sinh hàng ngày, đặc biệt là làm sạch kẽ răng.

Câu hỏi thường gặp