Với nhiều người, nhổ răng khôn là tiểu phẫu đầu tiên trong đời. Nỗi sợ phần lớn đến từ việc không biết chuyện gì sẽ xảy ra. Bài này đi qua từng bước.
Trước khi quyết định — những câu nên hỏi
- Vì sao cần nhổ chiếc này?
- Nếu không nhổ thì sao?
- Ca này khó hay dễ, dựa trên phim thì thế nào?
- Chân răng có gần dây thần kinh không?
- Ai sẽ trực tiếp làm?
- Làm ở đây được hay nên tới cơ sở chuyên khoa?
- Mất khoảng bao lâu?
- Biến chứng có thể gặp là gì?
- Cần nghỉ mấy ngày?
- Chi phí bao nhiêu, gồm những gì?
Khai báo sức khoẻ — phần bắt buộc
Hãy nói đầy đủ, đừng giấu vì sợ bị từ chối:
- Bệnh tim mạch, huyết áp, tiểu đường.
- Rối loạn đông máu, dễ chảy máu, dễ bầm tím.
- Thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu.
- Thuốc điều trị loãng xương — một số loại ảnh hưởng tới lành thương xương hàm.
- Thuốc ức chế miễn dịch, đang điều trị ung thư.
- Dị ứng thuốc, đặc biệt thuốc tê và kháng sinh.
- Có thiết bị cấy ghép: van tim nhân tạo, khớp nhân tạo.
- Đang mang thai hoặc cho con bú.
Tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc chống đông để đi nhổ răng. Việc điều chỉnh, nếu cần, phải do bác sĩ đang kê thuốc quyết định.
Chuẩn bị trước ngày làm
- Ăn no trước khi đi — sau đó sẽ khó ăn một thời gian.
- Ngủ đủ.
- Không uống rượu bia trước đó.
- Mua sẵn đồ ăn mềm, nguội: cháo, súp, sữa chua, sinh tố.
- Chuẩn bị túi chườm lạnh.
- Mua thuốc theo đơn nếu nha sĩ kê trước.
- Sắp xếp người đưa về nếu ca phức tạp.
- Sắp xếp lịch nghỉ.
- Mặc quần áo thoải mái.
Quy trình một ca nhổ
- Kiểm tra lại phim và kế hoạch, xác nhận đúng răng cần nhổ.
- Sát khuẩn vùng miệng.
- Gây tê — thường tê tại chỗ; chờ vài phút cho thuốc tác dụng.
- Kiểm tra độ tê trước khi bắt đầu.
- Rạch lợi nếu răng ngầm hoặc mọc kẹt.
- Lấy bớt xương quanh răng nếu cần.
- Chia răng thành nhiều phần nếu răng mọc ngang hoặc chân cong — cách này ít gây tổn thương hơn là cố lấy nguyên chiếc.
- Lấy răng ra.
- Làm sạch ổ răng, kiểm tra không sót mảnh.
- Khâu nếu có rạch lợi.
- Cắn gạc để cầm máu.
- Dặn dò chăm sóc và hẹn tái khám.
Cảm giác trong lúc làm
- Không đau nếu tê đủ — nhưng cảm thấy lực đẩy và rung, đó là bình thường.
- Nghe tiếng máy khoan và tiếng lách cách.
- Cảm giác ướt do nước làm mát.
- Há miệng lâu có thể mỏi hàm — có thể xin nghỉ giữa chừng.
- Thấy đau thì giơ tay báo ngay, không cần chịu đựng.
Về gây tê
- Tê tại chỗ là phổ biến nhất, bạn vẫn tỉnh hoàn toàn.
- Một số trường hợp phức tạp hoặc người quá lo lắng có thể cần phương pháp khác — bàn với nha sĩ.
- Báo ngay nếu từng có phản ứng bất thường với thuốc tê.
- Tê thường kéo dài vài giờ sau khi làm xong.
Nhổ mấy cái một lần
Không có câu trả lời chung. Cân nhắc:
- Hai cái cùng bên — chỉ phải kiêng nhai một bên, hồi phục một lần.
- Từng cái một — nhẹ nhàng hơn, nhưng phải đi nhiều lần.
- Cả bốn cùng lúc — chỉ phù hợp với một số trường hợp và cần chuẩn bị kỹ.
Hãy bàn với nha sĩ dựa trên độ phức tạp và sức khoẻ của bạn.
Ngay sau khi làm xong
- Cắn chặt gạc theo thời gian được dặn — không nhả ra kiểm tra liên tục.
- Ngồi nghỉ tại chỗ một lúc trước khi ra về.
- Chườm lạnh ngoài má ngay trong ngày đầu.
- Chờ hết tê mới ăn, tránh cắn vào má và lưỡi.
- Không tự lái xe nếu ca phức tạp hoặc bạn thấy choáng.
Thuốc sau nhổ
- Dùng đúng theo đơn của nha sĩ.
- Uống đủ liệu trình nếu được kê kháng sinh, không tự bỏ giữa chừng.
- Không tự tăng liều thuốc giảm đau.
- Báo ngay nếu có phản ứng bất thường.
- Mọi liều lượng do nha sĩ hoặc dược sĩ quyết định.
Nếu bạn rất sợ
Nỗi sợ nha khoa là có thật và không đáng xấu hổ. Hãy:
- Nói thẳng với nha sĩ rằng bạn lo lắng.
- Thống nhất một dấu hiệu tay để báo khi cần dừng.
- Hỏi về các phương án giúp bạn thoải mái hơn.
- Đi cùng người thân.
- Nghe nhạc bằng tai nghe nếu được phép.
- Hít thở chậm và sâu.
Sắp xếp lịch
- Chọn ngày trước kỳ nghỉ nếu có thể.
- Tránh làm ngay trước sự kiện quan trọng.
- Buổi sáng thường tốt hơn — bạn có cả ngày để theo dõi.
- Tránh làm ngay trước chuyến đi xa.
- Phụ nữ nên tránh làm trong kỳ kinh nếu có thể lựa chọn.
Tóm lại
Chụp phim và hỏi kỹ trước khi quyết định, khai báo đầy đủ về bệnh nền và thuốc đang dùng, chuẩn bị đồ ăn mềm và túi chườm lạnh, sắp xếp lịch nghỉ. Trong lúc làm, thấy đau thì giơ tay báo — không cần chịu đựng.
Câu hỏi thường gặp
Nhổ răng khôn có đau không?
Với gây tê đầy đủ, quá trình nhổ thường không đau, chỉ cảm thấy lực đẩy. Đau xuất hiện sau khi hết tê và được kiểm soát bằng thuốc theo chỉ định. Hãy báo ngay nếu thấy đau trong lúc làm.
Nên nhổ mấy cái một lần?
Tuỳ độ phức tạp và sức khoẻ của bạn. Có người nhổ hai cái cùng bên trong một buổi để chỉ phải kiêng ăn một bên, có người nên làm từng chiếc. Hãy bàn với nha sĩ về phương án phù hợp.
Cần nghỉ mấy ngày sau nhổ?
Tuỳ độ phức tạp của ca. Nên sắp xếp nghỉ ít nhất phần còn lại của ngày, và tránh gắng sức trong vài ngày đầu. Hãy hỏi nha sĩ để sắp xếp lịch làm việc cho phù hợp.
Đang dùng thuốc chống đông thì sao?
Phải báo nha sĩ trước và tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc. Việc điều chỉnh, nếu cần, phải do bác sĩ đang kê thuốc quyết định — tự ngưng có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng.