Biến chứng sau nhổ răng khôn: nhận ra và xử trí

Phần lớn ca nhổ răng khôn diễn ra suôn sẻ và hồi phục trong vài ngày. Nhưng như mọi can thiệp, có những biến chứng có thể xảy ra. Biết trước giúp bạn phân biệt được đâu là diễn biến bình thường, đâu là dấu hiệu cần quay lại.

Diễn biến bình thường

Để có mốc so sánh, đây là những gì thường xảy ra:

• Đau tăng trong một hai ngày đầu rồi giảm dần.
• Sưng tăng tới khoảng ngày thứ hai rồi giảm.
• Rỉ máu nhẹ trong ngày đầu.
• Khó há miệng trong vài ngày.
• Bầm tím ở má hoặc cổ.
• Tê kéo dài vài giờ theo tác dụng thuốc tê.
• Cảm giác ổ răng trống, thức ăn hay lọt vào trong vài tuần đầu.

Nguyên tắc chung: mọi thứ nên tốt dần lên sau ngày thứ hai tới ba. Xấu đi là dấu hiệu bất thường.

Viêm ổ răng khô

Biến chứng phổ biến nhất. Cục máu đông bong ra, ổ răng để trống, xương lộ ra.

• Thời điểm: thường vài ngày sau nhổ.
• Đau dữ dội, tăng dần, lan lên tai và thái dương.
• Thuốc giảm đau thông thường ít tác dụng.
• Hôi miệng, vị khó chịu.
• Nhìn vào ổ răng thấy trống, không có cục máu đông.

Xử trí: quay lại phòng khám. Nha sĩ sẽ làm sạch và đặt thuốc vào ổ răng, có thể cần làm lại vài lần. Đừng cố chịu đựng — đây là tình trạng xử lý được.

Nhiễm trùng

• Đau tăng sau ngày thứ ba.
• Sưng tăng thay vì giảm.
• Sốt.
• Có mủ, mùi hôi rõ.
• Hạch dưới hàm sưng đau.
• Mệt mỏi toàn thân.

Xử trí: quay lại khám sớm. Có thể cần làm sạch và điều trị theo chỉ định.

Nếu kèm khó nuốt, khó há miệng, khó thở, sưng lan xuống cổ — đây là cấp cứu, đi ngay hoặc gọi 115.

Chảy máu kéo dài

• Rỉ máu nhẹ ngày đầu là bình thường.
• Chảy máu thành dòng, phải thay gạc liên tục là bất thường.

Xử trí tại chỗ: cắn gạc sạch chặt và giữ nguyên, kê cao đầu, giữ bình tĩnh vì căng thẳng làm huyết áp tăng. Không nhả ra kiểm tra liên tục. Nếu không cầm, liên hệ nha sĩ hoặc tới cơ sở y tế.

Người dùng thuốc chống đông có nguy cơ cao hơn — đây là lý do phải khai báo trước khi nhổ.

Tê bì kéo dài

Ở hàm dưới, dây thần kinh chạy gần chân răng khôn. Khi bị ảnh hưởng, có thể tê bì môi dưới, cằm, hoặc lưỡi kéo dài quá thời gian tác dụng của thuốc tê.

• Báo cho nha sĩ ngay khi phát hiện.
• Nhiều trường hợp hồi phục dần theo thời gian.
• Cần được theo dõi và đánh giá, không nên tự chờ đợi.
• Ghi lại phạm vi tê và diễn biến theo thời gian.

Đây là lý do việc chụp phim đánh giá trước khi nhổ rất quan trọng, và với ca nguy cơ cao nên làm ở cơ sở có chuyên khoa.

Thông xoang hàm

Với răng khôn hàm trên, chân răng có thể rất gần xoang hàm. Sau nhổ có thể tạo đường thông tạm thời.

• Dấu hiệu: nước hoặc khí qua lại giữa miệng và mũi, chảy dịch mũi bên đó.
• Cần báo nha sĩ.
• Trong thời gian này: không xì mũi mạnh, không hút thuốc, hắt hơi thì há miệng.
• Nhiều trường hợp tự lành với chăm sóc đúng; một số cần can thiệp.

Sót mảnh chân răng

Trong một số ca, nha sĩ có thể chủ động để lại một phần chân răng nếu việc lấy ra gây nguy cơ tổn thương thần kinh lớn hơn lợi ích. Đây là quyết định chuyên môn hợp lý trong một số tình huống.

Điều quan trọng là bạn phải được giải thích và được theo dõi bằng phim. Hãy hỏi: "Có để lại phần nào không ạ, và theo dõi thế nào?"

Khít hàm

Khó há miệng sau nhổ là thường gặp, do phù nề và co cơ. Thường cải thiện dần trong vài ngày tới một hai tuần.

• Chườm ấm sau giai đoạn đầu.
• Tập há miệng nhẹ nhàng theo hướng dẫn.
• Nếu không cải thiện hoặc kèm sốt, quay lại khám.

Tổn thương răng bên cạnh

Răng số 7 hoặc miếng trám của nó có thể bị ảnh hưởng trong quá trình nhổ, đặc biệt với ca khó. Hãy báo nếu sau nhổ bạn thấy răng bên cạnh ê buốt hoặc sứt.

Gãy xương hàm

Rất hiếm, thường chỉ gặp trong ca rất phức tạp hoặc ở người có xương yếu. Đây là lý do những ca khó nên được thực hiện ở cơ sở có chuyên khoa phẫu thuật hàm mặt.

Bảng so sánh nhanh

• Đau giảm dần → bình thường. Đau tăng sau ngày ba → quay lại.
• Sưng giảm sau ngày hai → bình thường. Sưng tăng → quay lại.
• Rỉ máu ngày đầu → bình thường. Chảy thành dòng → xử trí và liên hệ.
• Tê vài giờ → bình thường. Tê kéo dài nhiều ngày → báo ngay.
• Khó há miệng vài ngày → bình thường. Kèm sốt, không cải thiện → quay lại.

Khi nào là cấp cứu

• Khó thở.
• Khó nuốt, không nuốt được nước bọt.
• Sưng lan nhanh xuống cổ, sàn miệng.
• Sốt cao kèm mệt lả.
• Chảy máu nhiều không cầm được.

Những trường hợp này đi ngay hoặc gọi 115, không chờ tới giờ hành chính.

Giữ liên lạc với nơi đã nhổ

• Xin số liên hệ ngoài giờ trước khi làm.
• Đi tái khám theo hẹn dù thấy ổn.
• Giữ đơn thuốc và giấy tờ.
• Nếu phải đi khám nơi khác, mang theo thông tin về ca đã làm.

Giảm nguy cơ biến chứng

• Chọn nơi có đủ điều kiện cho độ phức tạp của ca.
• Khai báo đầy đủ bệnh nền và thuốc đang dùng.
• Chụp phim đánh giá trước.
• Tuân thủ hướng dẫn chăm sóc sau nhổ, đặc biệt trong 24 giờ đầu.
• Không hút thuốc.
• Uống đủ liệu trình thuốc được kê.
• Đi tái khám đúng hẹn.

Tóm lại

Nguyên tắc đơn giản nhất: mọi thứ nên tốt dần sau ngày thứ hai tới ba. Đau tăng, sưng tăng, sốt, hoặc tê bì kéo dài đều là lý do quay lại. Và khó thở hay khó nuốt thì đi cấp cứu ngay.

Câu hỏi thường gặp