Bài này gom những câu hỏi hay được nêu nhất về răng khôn và trả lời thẳng, không vòng vo.
Về việc có nên nhổ
Có phải ai cũng phải nhổ răng khôn không?
Không. Răng mọc thẳng, đủ chỗ, vệ sinh được và không gây vấn đề thì giữ và theo dõi.
Răng khôn không đau thì có cần đi khám không?
Có. Nhiều vấn đề nghiêm trọng nhất — sâu răng số 7, tiêu chân răng, nang trong xương — đều không đau và chỉ thấy trên phim.
Được khuyên nhổ cả bốn nhưng chưa đau, có nên không?
Hãy hỏi lý do với từng chiếc và xin xem phim. Nếu vẫn băn khoăn, tham khảo ý kiến thứ hai. Quyết định nên dựa trên đánh giá từng răng.
Không mọc răng khôn có sao không?
Không sao. Có người không có mầm răng khôn — điều này hoàn toàn bình thường.
Về độ tuổi
Răng khôn mọc ở tuổi nào?
Thường trong khoảng cuối tuổi thiếu niên tới đầu tuổi trưởng thành, nhưng có thể muộn hơn nhiều hoặc không bao giờ mọc.
Tuổi nào nhổ là tốt nhất?
Nếu có chỉ định, làm khi còn trẻ thường thuận lợi hơn vì chân răng chưa hoàn thiện và lành thương tốt hơn.
Ngoài bốn mươi tuổi còn nhổ được không?
Được, nhưng thường phức tạp hơn và hồi phục chậm hơn. Cần đánh giá kỹ hơn về sức khoẻ toàn thân.
Về quá trình nhổ
Có đau không?
Với gây tê đầy đủ thì không đau trong lúc làm, chỉ cảm thấy lực đẩy. Đau xuất hiện sau khi hết tê.
Mất bao lâu?
Tuỳ độ phức tạp, từ vài phút với ca đơn giản tới lâu hơn nhiều với răng ngầm. Hãy hỏi trước để sắp xếp thời gian.
Nhổ mấy cái một lần?
Tuỳ độ phức tạp và sức khoẻ. Hai cái cùng bên là lựa chọn phổ biến vì chỉ phải kiêng nhai một bên.
Răng khôn hàm trên hay hàm dưới dễ hơn?
Hàm trên thường đơn giản hơn. Hàm dưới phức tạp hơn do xương đặc và có dây thần kinh ở gần.
Về hồi phục
Đau bao lâu?
Thường đạt đỉnh trong một hai ngày rồi giảm dần. Đau tăng sau ngày thứ ba là dấu hiệu bất thường.
Sưng bao lâu?
Tăng tới khoảng ngày thứ hai rồi giảm dần. Chườm lạnh ngày đầu giúp giảm đáng kể.
Nghỉ mấy ngày?
Tuỳ ca và tuỳ công việc. Nên nghỉ ít nhất phần còn lại của ngày và tránh gắng sức vài ngày đầu.
Bao giờ ăn bình thường lại được?
Ăn mềm trong vài ngày đầu, rồi tăng dần. Hỏi nha sĩ về mốc cụ thể cho ca của bạn.
Về các lo ngại
Nhổ răng khôn có làm gầy mặt, hóp má không?
Không. Răng khôn không nâng đỡ khuôn mặt. Thay đổi tạm thời sau nhổ là do sưng nề.
Có ảnh hưởng trí nhớ không?
Không có cơ sở. Tên gọi "răng khôn" chỉ do tuổi mọc, không liên quan tới trí tuệ.
Có ảnh hưởng thần kinh không?
Có dây thần kinh chạy gần chân răng khôn hàm dưới. Đây là lý do phải chụp phim đánh giá trước. Hãy hỏi về nguy cơ cụ thể của bạn.
Nhổ răng có làm các răng khác lung lay không?
Không. Mỗi răng có hệ thống nâng đỡ riêng.
Về tình huống đặc biệt
Đang mang thai?
Nếu không cấp bách thì thường hoãn tới sau sinh. Nhưng nhiễm trùng để lại có hại hơn — trao đổi với cả nha sĩ và bác sĩ sản.
Đang cho con bú?
Thường làm được. Báo rõ với nha sĩ để lựa chọn thuốc phù hợp.
Có bệnh tim mạch, tiểu đường?
Báo đầy đủ trước. Một số trường hợp cần chuẩn bị riêng hoặc thực hiện tại bệnh viện.
Đang dùng thuốc chống đông?
Báo ngay và tuyệt đối không tự ngưng thuốc. Việc điều chỉnh phải do bác sĩ kê thuốc quyết định.
Đang niềng răng?
Bác sĩ chỉnh nha sẽ quyết định thời điểm phù hợp trong kế hoạch điều trị.
Về chi phí
Vì sao giá chênh nhau nhiều?
Phụ thuộc độ phức tạp của ca, có phải rạch lợi lấy xương không, cơ sở thực hiện, và người thực hiện. Ca đơn giản và ca răng ngầm khác nhau rất nhiều.
Bảo hiểm y tế có chi trả không?
Phạm vi chi trả tuỳ quy định và tuỳ cơ sở. Hãy hỏi trực tiếp nơi bạn định làm và cơ quan bảo hiểm xã hội.
Có nên chọn nơi rẻ nhất không?
Với ca phức tạp, nên ưu tiên nơi có đủ điều kiện xử trí biến chứng. Chênh lệch chi phí ban đầu nhỏ hơn nhiều so với chi phí xử lý một biến chứng.
Về viêm lợi trùm
Viêm lợi trùm có tự khỏi không?
Đợt viêm có thể tự giảm, nhưng nguyên nhân vẫn còn và thường tái phát. Mỗi đợt sau thường nặng hơn.
Đang viêm có nhổ được không?
Thường cần xử lý đợt viêm cấp trước rồi mới nhổ. Nha sĩ sẽ quyết định thời điểm phù hợp.
Cắt lợi trùm thay vì nhổ được không?
Có thể là giải pháp trong một số trường hợp, nhưng nếu răng mọc lệch thì vấn đề thường quay lại. Hãy hỏi về hiệu quả lâu dài.
Câu hỏi đáng hỏi nhất
Nếu chỉ hỏi được một câu, hãy hỏi: "Cho em xem phim và giải thích giúp em răng khôn của em đang ảnh hưởng gì tới răng số 7 ạ?"
Câu trả lời cho câu này thường quyết định toàn bộ kế hoạch.
Tóm lại
Không phải ai cũng cần nhổ, nhưng ai cũng nên đi khám và chụp phim để biết tình trạng thật. Nhổ răng khôn không làm hóp má hay ảnh hưởng trí nhớ. Và với mọi quyết định, hãy yêu cầu được xem phim và nghe giải thích cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Không mọc răng khôn có sao không?
Không sao cả. Có người không có mầm răng khôn, có người có nhưng không mọc lên. Điều này hoàn toàn bình thường và không ảnh hưởng gì tới sức khoẻ răng miệng.
Nhổ răng khôn có làm gầy mặt hay hóp má không?
Không. Răng khôn không đóng vai trò nâng đỡ khuôn mặt. Cảm giác thay đổi tạm thời sau nhổ là do sưng nề, và sẽ trở lại bình thường khi lành.
Đang mang thai có nhổ răng khôn được không?
Nếu không cấp bách thì thường nên hoãn tới sau sinh. Nhưng nếu có nhiễm trùng, việc để lại có hại hơn — hãy trao đổi với cả nha sĩ và bác sĩ sản để quyết định.
Răng khôn hàm trên có dễ nhổ hơn không?
Thường đơn giản hơn hàm dưới vì xương xốp hơn và không có dây thần kinh lớn ở gần. Nhưng cần chú ý tới xoang hàm nằm phía trên, nên vẫn phải đánh giá bằng phim.