Chăm sóc sau nhổ răng khôn: bảy ngày đầu quyết định

Ca nhổ răng khôn thành công hay không phụ thuộc vào hai phần: tay nghề của nha sĩ và cách bạn chăm sóc sau đó. Phần lớn biến chứng mà người bệnh gặp đều đến từ phần thứ hai.

Nguyên tắc quan trọng nhất: giữ cục máu đông

Sau khi răng được lấy ra, ổ răng sẽ hình thành một cục máu đông. Đây là nền để mô mới mọc và xương lành lại.

Nếu cục máu đông bong ra, ổ răng để trống, xương lộ ra — gọi là viêm ổ răng khô. Đây là tình trạng rất đau, đau lan lên tai và thái dương, thường xuất hiện vài ngày sau nhổ và cần được xử trí tại phòng khám.

Toàn bộ danh sách "không nên" dưới đây đều nhằm bảo vệ cục máu đông này.

24 giờ đầu — tuyệt đối không làm

• Không súc miệng mạnh, không khạc nhổ.
• Không dùng ống hút — áp lực âm làm bong cục máu đông.
• Không hút thuốc.
• Không khạc nhổ, không mút chỗ vừa nhổ.
• Không dùng tay hay lưỡi chạm vào ổ răng.
• Không chải trực tiếp vùng vừa nhổ.
• Không ăn đồ nóng.
• Không uống rượu bia.
• Không vận động mạnh, không cúi đầu thấp.
• Không chườm nóng.

24 giờ đầu — nên làm

• Cắn gạc theo thời gian được dặn, cắn chặt và đều.
• Chườm lạnh ngoài má — từng đợt ngắn, nghỉ giữa các đợt.
• Nghỉ ngơi, kê cao đầu khi nằm.
• Ăn đồ mềm, nguội hoặc âm ấm.
• Uống đủ nước, uống bằng cách nhấp trực tiếp từ cốc.
• Uống thuốc theo đơn.
• Nhai bên không nhổ.

Từ ngày thứ hai

• Bắt đầu súc miệng nhẹ nhàng bằng nước muối ấm loãng nếu nha sĩ cho phép — ngậm rồi nghiêng đầu cho chảy ra, không súc mạnh.
• Chải các răng khác bình thường, vẫn tránh trực tiếp vùng vừa nhổ.
• Chuyển từ chườm lạnh sang chườm ấm nếu còn sưng, theo hướng dẫn.
• Tiếp tục ăn mềm.
• Vận động nhẹ nhàng, chưa tập nặng.

Từ ngày thứ ba tới ngày thứ bảy

• Sưng và đau giảm dần.
• Bắt đầu ăn được đồ đặc hơn, vẫn tránh nhai trực tiếp chỗ đó.
• Vệ sinh nhẹ nhàng cả vùng vừa nhổ khi nha sĩ cho phép.
• Đi cắt chỉ nếu có khâu, theo lịch hẹn.
• Từ từ trở lại sinh hoạt bình thường.

Ăn gì trong những ngày đầu

Nên:

• Cháo, súp nguội hoặc âm ấm.
• Sữa chua, sữa.
• Sinh tố — uống bằng thìa, không dùng ống hút.
• Trứng hấp, đậu hũ.
• Khoai nghiền.
• Chuối, bơ nghiền.

Tránh:

• Đồ nóng.
• Đồ cứng, giòn: bánh quy, hạt, bỏng ngô.
• Đồ dai phải nhai nhiều.
• Đồ cay, chua.
• Thức ăn nhiều hạt nhỏ dễ lọt vào ổ răng.
• Rượu bia, nước có ga.

Sưng và bầm tím

• Sưng thường tăng trong một hai ngày đầu rồi giảm dần.
• Có thể bầm tím ở má hoặc cổ — thường tự hết.
• Khó há miệng trong vài ngày là thường gặp.
• Chườm lạnh ngày đầu giúp giảm sưng đáng kể.

Chảy máu

• Rỉ máu nhẹ trong ngày đầu là bình thường — nước bọt lẫn máu trông nhiều hơn thực tế.
• Nếu chảy máu nhiều, cắn gạc sạch chặt và giữ nguyên, kê cao đầu.
• Không nhả gạc ra kiểm tra liên tục.
• Nếu vẫn không cầm, liên hệ nha sĩ.

Dấu hiệu cần quay lại khám

• Đau tăng dần sau ngày thứ ba thay vì giảm — gợi ý viêm ổ răng khô.
• Đau lan lên tai, thái dương dữ dội.
• Sưng tăng sau ngày thứ ba.
• Sốt.
• Mùi hôi rõ, vị khó chịu kéo dài.
• Chảy máu nhiều không cầm.
• Tê bì môi cằm kéo dài quá thời gian tê thông thường.
• Khó nuốt, khó thở — đi cấp cứu ngay.
• Không há được miệng.

Viêm ổ răng khô — nhận ra sớm

• Thường xuất hiện vài ngày sau nhổ.
• Đau dữ dội, tăng dần, lan lên tai và thái dương.
• Thuốc giảm đau thông thường ít tác dụng.
• Hôi miệng, vị khó chịu.
• Nhìn vào ổ răng thấy trống, không có cục máu đông.

Đây là tình trạng cần được xử trí tại phòng khám — hãy quay lại thay vì cố chịu.

Ai có nguy cơ cao hơn

• Người hút thuốc.
• Người súc miệng mạnh hoặc dùng ống hút sớm.
• Ca nhổ khó, phải rạch và lấy xương nhiều.
• Người vệ sinh răng miệng kém trước đó.
• Người đang có nhiễm trùng vùng đó.

Trở lại sinh hoạt

• Công việc văn phòng: thường sau một hai ngày, tuỳ ca.
• Công việc nặng và tập thể thao: đợi lâu hơn, hỏi nha sĩ.
• Đi bơi: đợi tới khi vết thương lành.
• Đi máy bay: hỏi nha sĩ nếu có chuyến ngay sau khi nhổ.

Kiêng thuốc lá — phần quan trọng nhất

Nếu bạn hút thuốc, đây là lúc kiêng có ý nghĩa rõ nhất. Động tác hút làm bong cục máu đông, và các chất trong khói thuốc cản trở lành thương. Càng kiêng được lâu càng tốt — và nhiều người dùng dịp này để bỏ hẳn.

Tóm lại

Mọi hướng dẫn đều xoay quanh một mục tiêu: giữ cục máu đông trong ổ răng. Không súc mạnh, không ống hút, không thuốc lá, không đồ nóng trong những ngày đầu. Chườm lạnh ngày đầu, ăn mềm, và quay lại ngay nếu đau tăng dần sau ngày thứ ba.

Câu hỏi thường gặp