Răng nhạy cảm: vì sao ê buốt và làm gì cho đỡ

Uống một ngụm nước lạnh rồi nhói lên — đây là trải nghiệm rất nhiều người có và phần lớn chọn cách tránh đồ lạnh thay vì tìm hiểu nguyên nhân. Nhưng ê buốt là một triệu chứng, và triệu chứng luôn có lý do.

Vì sao răng ê buốt

Bên dưới lớp men cứng là lớp ngà, chứa vô số ống rất nhỏ dẫn tới tuỷ răng. Khi men bị mòn hoặc lợi tụt để lộ ngà, các kích thích từ bên ngoài truyền qua những ống này và gây cảm giác ê buốt.

Nguyên nhân thường gặp

Mòn cổ răng

Vùng cổ răng — nơi tiếp giáp giữa răng và lợi — bị mòn tạo rãnh.

• Chải răng quá mạnh, chà ngang, dùng bàn chải lông cứng.
• Kèm theo lực từ khớp cắn không đều.

Tụt lợi

Lợi tụt xuống để lộ phần chân răng vốn không có men bảo vệ.

• Do bệnh nha chu.
• Do chải răng quá mạnh.
• Do tuổi tác.
• Sau khi lấy cao răng nhiều — phần chân răng trước đó bị cao che phủ nay lộ ra.

Mòn men do axit

• Nước có ga, nước chanh, giấm.
• Trái cây rất chua ăn thường xuyên.
• Trào ngược dạ dày — axit từ dạ dày lên miệng.
• Nôn tái đi tái lại.

Nghiến răng

Lực nghiến làm mòn mặt nhai và gây vi nứt ở men răng.

Sâu răng

Lỗ sâu để lộ ngà — đây là nguyên nhân cần được điều trị, không chỉ giảm triệu chứng.

Nứt răng

Vết nứt nhỏ khó thấy, thường gây đau nhói khi cắn vào một điểm nhất định rồi hết ngay.

Sau khi làm răng

• Sau trám, đặc biệt lỗ sâu sâu.
• Sau lấy cao răng.
• Sau tẩy trắng.
• Sau mài răng để bọc.

Ê buốt loại này thường giảm dần. Nếu tăng lên hoặc kéo dài, hãy quay lại khám.

Khi nào ê buốt là dấu hiệu nghiêm trọng

Ê buốt thông thường xuất hiện khi có kích thích và hết ngay khi bỏ kích thích. Những dấu hiệu sau gợi ý vấn đề ở tuỷ:

• Đau tự phát — đau mà không cần ăn uống gì.
• Đau về đêm, đau khi nằm.
• Ê buốt kéo dài nhiều phút sau khi đã bỏ kích thích.
• Đau khi cắn, răng như trồi lên.
• Lợi quanh răng sưng.

Những trường hợp này cần đi khám sớm.

Cách xử lý tại nhà

Sửa cách chải răng

• Dùng bàn chải lông mềm.
• Chải nhẹ — mảng bám là chất mềm, không cần lực mạnh.
• Không chà ngang mạnh ở vùng cổ răng.
• Nghiêng bàn chải về phía viền lợi và rung nhẹ.

Đây thường là thay đổi có tác dụng rõ nhất.

Kem đánh răng cho răng nhạy cảm

• Có thể giúp giảm ê buốt khi dùng đều đặn.
• Cần thời gian mới thấy tác dụng, không phải ngay lập tức.
• Có thể xoa một lượng nhỏ lên vùng nhạy cảm và để một lúc — hỏi nha sĩ về cách dùng.
• Không thay thế việc tìm nguyên nhân.

Điều chỉnh chế độ ăn

• Hạn chế đồ uống có ga và nước chanh.
• Nếu uống thì dùng ống hút và không ngậm lâu trong miệng.
• Súc miệng bằng nước lọc sau khi ăn đồ chua.
• Chờ một lúc rồi mới chải răng sau khi ăn đồ chua — men răng tạm mềm hơn ngay sau đó.
• Tránh đồ quá nóng hoặc quá lạnh trong giai đoạn đang ê buốt.

Nếu nghiến răng

• Đi khám để được đánh giá mức độ mòn.
• Có thể cần máng bảo vệ khi ngủ.
• Chú ý tới căng thẳng và giấc ngủ.

Những gì nha sĩ có thể làm

• Tìm và xử lý nguyên nhân: trám lỗ sâu, trám vùng mòn cổ răng.
• Bôi các chế phẩm giảm nhạy cảm tại phòng khám.
• Điều trị bệnh nha chu nếu có tụt lợi do viêm.
• Chỉnh khớp cắn nếu có điểm chịu lực quá mức.
• Làm máng bảo vệ nếu nghiến răng.
• Điều trị tuỷ nếu tổn thương đã tới tuỷ.
• Can thiệp che phủ chân răng trong một số trường hợp tụt lợi.

Đừng chỉ chịu đựng

Nhiều người sống chung với ê buốt nhiều năm, tránh đồ lạnh và nghĩ đó là chuyện bình thường của tuổi tác. Nhưng ê buốt là triệu chứng của một quá trình đang diễn ra — mòn răng, tụt lợi, sâu răng — và những quá trình đó thường tiếp tục nếu không xử lý nguyên nhân.

Phòng ngừa

• Chải răng nhẹ nhàng với lông mềm.
• Làm sạch kẽ răng hàng ngày để phòng bệnh nha chu.
• Hạn chế đồ uống có ga và rất chua.
• Không dùng răng cắn vật cứng.
• Xử lý nghiến răng nếu có.
• Khám định kỳ để phát hiện sớm mòn răng và tụt lợi.
• Điều trị trào ngược dạ dày nếu có.

Tóm lại

Ê buốt là triệu chứng có nguyên nhân, không phải chuyện phải chịu đựng. Hãy bắt đầu bằng việc sửa cách chải răng — nhẹ hơn, lông mềm hơn — và hạn chế đồ chua có ga. Kem cho răng nhạy cảm giúp giảm triệu chứng nhưng không thay thế việc đi khám tìm nguyên nhân.

Câu hỏi thường gặp