Hơi thở có mùi là vấn đề tế nhị mà nhiều người che đi bằng kẹo cao su và nước súc miệng thay vì tìm nguyên nhân. Nhưng phần lớn trường hợp đều có nguyên nhân cụ thể và xử lý được.
Cách tự kiểm tra
Bạn khó ngửi được hơi thở của chính mình vì đã quen. Vài cách:
- Liếm mu bàn tay, chờ khô vài giây rồi ngửi.
- Cạo nhẹ phần sau lưỡi bằng thìa sạch, chờ khô rồi ngửi.
- Dùng chỉ nha khoa ở kẽ răng rồi ngửi sợi chỉ — cách này còn cho biết vùng nào có vấn đề.
- Hỏi thẳng một người thân bạn tin tưởng — cách chắc chắn nhất.
Nguyên nhân từ khoang miệng
Đây là nhóm chiếm phần lớn các trường hợp.
Mảng bám trên lưỡi
Mặt lưng lưỡi, đặc biệt phần sau, có nhiều rãnh và nhú — nơi vi khuẩn và mảnh vụn tích tụ. Đây là nguồn mùi phổ biến nhất mà nhiều người bỏ qua hoàn toàn.
- Chải lưỡi nhẹ nhàng mỗi lần chải răng.
- Có thể dùng dụng cụ cạo lưỡi chuyên dụng.
- Cạo từ trong ra ngoài, nhẹ nhàng, không cố cạo sâu quá gây buồn nôn.
Viêm lợi và bệnh nha chu
Vi khuẩn trong túi nha chu tạo ra các hợp chất có mùi. Dấu hiệu kèm theo: lợi đỏ, chảy máu khi chải, tụt lợi.
Đây là nguyên nhân cần được điều trị, không chỉ che mùi.
Sâu răng và thức ăn giắt
- Lỗ sâu chứa thức ăn và vi khuẩn.
- Kẽ răng giắt thức ăn lâu ngày.
- Miếng trám hở, mão không khít.
- Răng khôn mọc lệch tạo túi chứa thức ăn.
Khô miệng
Nước bọt có vai trò làm sạch và trung hoà axit. Khi thiếu, vi khuẩn phát triển mạnh hơn.
Nguyên nhân khô miệng:
- Một số loại thuốc — rất nhiều thuốc có tác dụng phụ này.
- Thở miệng, đặc biệt khi ngủ.
- Uống ít nước.
- Một số bệnh và tình trạng.
- Hút thuốc, uống rượu.
Đây cũng là lý do hơi thở buổi sáng có mùi rõ hơn — ban đêm nước bọt tiết ít.
Nguyên nhân khác trong miệng
- Hàm giả không được vệ sinh kỹ.
- Khí cụ chỉnh nha.
- Nhiễm nấm miệng.
- Sỏi amidan — những mảnh trắng nhỏ trong hốc amidan.
Nguyên nhân ngoài khoang miệng
- Mũi xoang — viêm xoang, dịch chảy xuống họng.
- Họng, amidan — viêm amidan mạn.
- Tiêu hoá — trào ngược dạ dày thực quản.
- Hô hấp — một số bệnh phổi.
- Bệnh toàn thân — một số bệnh có mùi hơi thở đặc trưng.
Nếu đã xử lý tốt phần răng miệng mà mùi vẫn còn, hãy đi khám để tìm nguyên nhân khác.
Thực phẩm gây mùi tạm thời
- Tỏi, hành — mùi còn cả sau khi tiêu hoá, thoát qua hơi thở.
- Một số loại gia vị mạnh.
- Cà phê.
- Rượu bia.
- Chế độ ăn rất ít tinh bột có thể tạo mùi đặc trưng.
Loại này tạm thời và hết sau một thời gian.
Cách xử lý theo thứ tự
- Chải răng đúng cách hai lần mỗi ngày, đủ thời gian.
- Làm sạch kẽ răng hàng ngày — rất quan trọng với hơi thở.
- Chải hoặc cạo lưỡi — bước bị bỏ qua nhiều nhất.
- Uống đủ nước trong ngày.
- Đi khám răng — lấy cao răng, điều trị sâu răng và viêm lợi.
- Nếu vẫn còn, đi khám tai mũi họng hoặc tiêu hoá.
Về nước súc miệng và kẹo cao su
- Chỉ che mùi tạm thời, không giải quyết nguyên nhân.
- Kẹo cao su không đường có ích ở chỗ kích thích tiết nước bọt.
- Nước súc miệng có cồn dùng thường xuyên có thể gây khô miệng và làm vấn đề nặng hơn.
- Một số loại có chỉ định cụ thể — hỏi nha sĩ, đừng tự dùng kéo dài.
Những việc giúp trong ngày
- Uống nước lọc thường xuyên.
- Nhai kẹo cao su không đường sau bữa ăn.
- Súc miệng bằng nước lọc sau khi ăn nếu không đánh răng được.
- Hạn chế cà phê và rượu bia.
- Bỏ thuốc lá.
- Ăn rau củ giòn giúp làm sạch cơ học một phần.
Với người đeo hàm giả
- Tháo ra rửa sạch sau mỗi bữa ăn.
- Ngâm theo hướng dẫn.
- Vẫn chải lợi, lưỡi và các răng còn lại.
- Tháo ra khi ngủ theo hướng dẫn.
Khi nào đi khám
- Mùi kéo dài dù đã vệ sinh tốt.
- Kèm chảy máu lợi, đau răng.
- Kèm vị lạ trong miệng.
- Kèm triệu chứng tiêu hoá hoặc mũi họng.
- Khô miệng kéo dài.
- Ảnh hưởng tới giao tiếp và sự tự tin.
Về mặt tâm lý
Hơi thở có mùi ảnh hưởng thật tới sự tự tin và giao tiếp. Đừng ngại đi khám vì xấu hổ — đây là vấn đề y tế thường gặp và phần lớn xử lý được. Nha sĩ đã gặp rất nhiều trường hợp tương tự.
Ngược lại, có những người lo lắng quá mức về hơi thở của mình dù người khác không nhận thấy. Nếu bạn đã kiểm tra và được xác nhận không có vấn đề mà vẫn lo lắng kéo dài, hãy trao đổi với bác sĩ.
Tóm lại
Phần lớn nguyên nhân nằm trong khoang miệng: mảng bám trên lưỡi, viêm lợi, sâu răng và khô miệng. Hãy làm sạch kẽ răng và chải lưỡi — hai việc bị bỏ qua nhiều nhất — rồi đi khám răng. Nếu vẫn còn, tìm nguyên nhân ngoài khoang miệng thay vì tiếp tục che đi.
Câu hỏi thường gặp
Nguyên nhân hơi thở có mùi hay gặp nhất là gì?
Phần lớn bắt nguồn từ khoang miệng: mảng bám trên lưỡi, viêm lợi, cao răng, sâu răng, hoặc thức ăn giắt lâu. Xử lý tốt vệ sinh răng miệng giải quyết được phần lớn trường hợp.
Làm sao tự kiểm tra hơi thở của mình?
Liếm mu bàn tay, chờ khô vài giây rồi ngửi; hoặc cạo nhẹ phần sau lưỡi bằng thìa sạch rồi ngửi. Cách chắc chắn nhất vẫn là hỏi một người thân mà bạn tin tưởng.
Khô miệng có gây hôi miệng không?
Có. Nước bọt giúp làm sạch và trung hoà axit; khi khô miệng, vi khuẩn phát triển mạnh hơn. Khô miệng có thể do thuốc, thở miệng, uống ít nước hoặc một số bệnh.
Khi nào hơi thở có mùi cần đi khám?
Khi kéo dài dù đã vệ sinh tốt, khi kèm chảy máu lợi hoặc đau răng, khi kèm triệu chứng tiêu hoá hoặc mũi họng, hoặc khi bạn thấy nó ảnh hưởng tới giao tiếp hàng ngày.