Nhiều người tới khám với ý định cấy implant và bất ngờ khi nghe nói phải ghép xương trước — thêm thời gian, thêm chi phí, thêm một lần can thiệp. Bài này giải thích vì sao điều đó xảy ra và có thể tránh được thế nào.
Vì sao xương hàm tiêu sau khi mất răng
Xương ổ răng là phần xương bao quanh chân răng. Nó tồn tại để nâng đỡ răng, và được duy trì nhờ lực nhai truyền qua chân răng xuống xương.
Khi mất răng, vùng xương đó không còn được kích thích. Cơ thể dần tiêu bớt phần xương không còn chức năng.
- Tiêu diễn ra nhanh nhất trong giai đoạn đầu sau khi mất răng.
- Sau đó tiếp tục chậm hơn nhưng không dừng lại.
- Tiêu cả chiều rộng và chiều cao.
- Hàm giả tháo lắp không ngăn được quá trình này, thậm chí áp lực có thể làm tiêu nhanh hơn ở một số vùng.
Kết luận thực tế: mất răng càng lâu, implant càng khó làm.
Khi nào cần ghép xương
- Xương không đủ chiều rộng để trụ nằm gọn trong xương.
- Xương không đủ chiều cao để đặt trụ có độ dài phù hợp.
- Xương bị khuyết do nhiễm trùng, nang hoặc chấn thương trước đó.
- Mất răng lâu năm.
- Bệnh nha chu đã làm tiêu xương nhiều.
Quyết định dựa trên chụp cắt lớp, không dựa vào ước lượng bằng mắt.
Các kỹ thuật ghép xương
Có nhiều kỹ thuật tuỳ mức độ và vị trí thiếu xương. Điểm chung là đưa vật liệu vào vùng thiếu và tạo điều kiện cho xương của bạn phát triển vào đó.
- Ghép tại chỗ khi nhổ răng — đặt vật liệu vào ổ răng ngay sau khi nhổ để giảm tiêu xương về sau.
- Ghép tăng thể tích cho vùng đã thiếu.
- Ghép kèm màng che để định hướng xương phát triển.
- Ghép cùng lúc với cấy trụ trong một số trường hợp thiếu ít.
Vật liệu ghép
Có nhiều nguồn vật liệu khác nhau, mỗi loại có đặc điểm riêng. Điều bạn nên hỏi:
- Dùng loại vật liệu nào?
- Nguồn gốc ở đâu, có giấy tờ không?
- Vì sao chọn loại đó cho trường hợp của em?
- Thời gian lành dự kiến bao lâu?
Nâng xoang là gì
Ở hàm trên vùng răng hàm, phía trên chân răng là xoang hàm — một khoang rỗng trong xương. Khi mất răng lâu, xoang có xu hướng mở rộng xuống và chiều cao xương còn lại không đủ để đặt trụ.
Nâng xoang là kỹ thuật nâng màng đáy xoang lên và đặt vật liệu ghép vào khoảng trống tạo ra, làm tăng chiều cao xương.
- Nâng kín — qua chính lỗ khoan đặt trụ, dùng khi cần nâng ít.
- Nâng hở — qua cửa sổ bên, dùng khi cần nâng nhiều.
Đây là kỹ thuật đòi hỏi kinh nghiệm. Hãy hỏi về kinh nghiệm của người thực hiện với kỹ thuật này.
Quá trình diễn ra thế nào
- Đánh giá bằng chụp cắt lớp, đo chính xác mức thiếu.
- Lập kế hoạch: kỹ thuật nào, vật liệu gì, ghép cùng lúc hay tách riêng.
- Gây tê, phẫu thuật đặt vật liệu ghép.
- Khâu kín.
- Chờ lành và tích hợp — thường vài tháng.
- Chụp phim kiểm tra trước khi cấy trụ.
- Cấy trụ implant.
Sau khi ghép xương
- Chườm lạnh ngày đầu.
- Ăn mềm, nguội.
- Không nhai ở vùng đó.
- Với nâng xoang: không xì mũi mạnh, hắt hơi thì há miệng, không hút thuốc — áp lực có thể làm bong vật liệu ghép.
- Không dùng ống hút trong những ngày đầu.
- Uống thuốc theo đơn.
- Tái khám theo hẹn.
Dấu hiệu cần quay lại
- Đau tăng dần sau vài ngày.
- Sưng tăng, sốt.
- Có mủ, mùi hôi.
- Vật liệu ghép rơi ra.
- Với nâng xoang: chảy dịch mũi bên đó, nghẹt mũi kéo dài, chảy máu mũi.
Tỉ lệ thành công và các yếu tố ảnh hưởng
- Hút thuốc — yếu tố tiêu cực lớn nhất.
- Bệnh toàn thân chưa kiểm soát, đặc biệt tiểu đường.
- Vệ sinh răng miệng kém.
- Nhiễm trùng tại chỗ chưa được xử lý.
- Không tuân thủ hướng dẫn sau phẫu thuật.
Nếu bạn hút thuốc và định làm implant có ghép xương, đây là lý do rất cụ thể để bỏ.
Về thời gian và chi phí
Ghép xương làm tăng cả hai đáng kể. Hãy hỏi trước:
- Cần ghép ở mấy vị trí?
- Kỹ thuật nào, kéo dài bao lâu trước khi cấy được?
- Chi phí phần ghép là bao nhiêu?
- Nếu ghép không thành công thì xử lý thế nào, chi phí ra sao?
Yêu cầu kế hoạch bằng văn bản với toàn bộ lịch trình và chi phí.
Cách tránh phải ghép xương
- Xử lý sớm sau khi mất răng — bàn phương án thay thế ngay, đừng để nhiều năm.
- Bảo tồn ổ răng khi nhổ — nếu đã dự định làm implant, hãy hỏi về việc đặt vật liệu ngay lúc nhổ.
- Điều trị bệnh nha chu để không tiếp tục mất xương.
- Giữ răng thật càng lâu càng tốt.
Khi không ghép được
Có những trường hợp thiếu xương quá nhiều hoặc yếu tố sức khoẻ không cho phép. Khi đó vẫn có các phương án khác: cầu răng, hàm giả tháo lắp, hoặc các giải pháp khác tuỳ tình huống.
Hãy hỏi: "Nếu không ghép xương được thì em còn phương án nào ạ?"
Tóm lại
Xương hàm tiêu dần sau khi mất răng, và mất càng lâu thì càng có khả năng phải ghép trước khi cấy implant. Ghép xương và nâng xoang làm tăng thời gian và chi phí đáng kể. Cách tránh tốt nhất là bàn phương án thay thế sớm ngay sau khi mất răng.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao xương hàm tiêu sau khi mất răng?
Vì xương ổ răng tồn tại để nâng đỡ chân răng và được duy trì nhờ lực nhai truyền qua răng. Khi mất răng, vùng xương đó không còn được kích thích và tiêu dần theo thời gian.
Ghép xương có đau không?
Thực hiện dưới gây tê nên không đau trong lúc làm. Sau đó có sưng và đau vài ngày như các tiểu phẫu khác, được kiểm soát bằng thuốc theo chỉ định.
Ghép xương mất bao lâu mới cấy được implant?
Thường vài tháng để xương ghép lành và tích hợp, tuỳ kỹ thuật và mức độ ghép. Một số trường hợp có thể ghép và cấy cùng lúc — hãy hỏi phương án cho trường hợp của bạn.
Có cách nào tránh phải ghép xương không?
Cách tốt nhất là xử lý sớm sau khi mất răng, trước khi xương tiêu nhiều. Trong một số trường hợp nhổ răng, có thể bảo tồn ổ răng ngay lúc nhổ để giảm tiêu xương về sau.