Cầu răng và hàm giả tháo lắp: khi không làm implant

Implant được nhắc tới nhiều nhất, nhưng không phải ai cũng làm được hoặc muốn làm. Cầu răng và hàm giả tháo lắp vẫn là những phương án có chỗ đứng rõ ràng.

Cầu răng là gì

Khi mất một hoặc vài răng liền nhau, nha sĩ mài hai răng kế bên làm trụ, rồi gắn một khối phục hình gồm các mão trụ và răng giả ở giữa. Toàn bộ được gắn cố định.

Ưu điểm của cầu răng

• Cố định, không phải tháo ra.
• Cảm giác gần với răng thật hơn hàm tháo lắp.
• Thời gian hoàn thành ngắn, thường vài buổi.
• Không cần phẫu thuật.
• Chi phí thấp hơn implant.
• Phù hợp với người không đủ điều kiện làm implant.

Nhược điểm của cầu răng

• Phải mài hai răng bên cạnh — kể cả khi chúng còn khoẻ mạnh, và mô răng đã mài không mọc lại.
• Hai răng trụ chịu thêm lực, có thể quá tải theo thời gian.
• Xương vùng mất răng vẫn tiêu vì không có lực truyền xuống.
• Khó vệ sinh dưới nhịp cầu — cần dụng cụ chuyên dụng.
• Nếu một răng trụ hỏng, thường phải làm lại cả cầu.
• Cần răng bên cạnh đủ khoẻ để làm trụ.

Vệ sinh dưới nhịp cầu — phần quan trọng nhất

Đây là chỗ mảng bám tích tụ và là nguyên nhân hàng đầu làm hỏng cầu răng.

• Dùng chỉ nha khoa có dụng cụ luồn để luồn dưới nhịp cầu.
• Bàn chải kẽ cỡ phù hợp.
• Tăm nước hỗ trợ tốt.
• Làm hàng ngày, không phải thỉnh thoảng.
• Nhờ nha sĩ hướng dẫn trực tiếp cách làm.

Hàm giả tháo lắp

Phục hình có thể tháo ra lắp vào, thay thế một phần hoặc toàn bộ răng của một hàm.

Hàm giả bán phần

Khi còn một số răng thật, hàm giả bám vào các răng còn lại bằng móc hoặc cơ chế khác.

• Ưu: chi phí thấp, không mài răng hoặc mài rất ít, làm nhanh, có thể thêm răng khi mất thêm.
• Nhược: phải tháo ra vệ sinh, có thể vướng và lỏng, lực nhai kém hơn, móc có thể lộ khi cười.

Hàm giả toàn phần

Khi mất toàn bộ răng một hàm.

• Ưu: phục hồi được thẩm mỹ và chức năng cơ bản, chi phí thấp nhất trong các phương án toàn hàm.
• Nhược: bám dựa vào mô nâng đỡ nên có thể lỏng, lực nhai hạn chế, cần thời gian làm quen, xương tiêu dần làm hàm ngày càng lỏng.

So sánh ba phương án

• Implant: không mài răng bên cạnh, giúp giữ xương, chi phí cao nhất, thời gian dài nhất, cần phẫu thuật.
• Cầu răng: cố định, nhanh, phải mài hai răng, xương vẫn tiêu.
• Hàm tháo lắp: rẻ nhất, không xâm lấn, phải tháo ra, lực nhai kém nhất.

Không có phương án nào tốt nhất cho tất cả. Hãy hỏi nha sĩ về trường hợp cụ thể của bạn.

Yếu tố cân nhắc khi chọn

• Số răng mất và vị trí.
• Tình trạng răng còn lại.
• Tình trạng xương.
• Sức khoẻ toàn thân.
• Khả năng tài chính.
• Thời gian bạn có thể dành.
• Khả năng vệ sinh và tuân thủ của bạn.

Làm quen với hàm giả mới

Những ngày đầu thường khó chịu. Điều này bình thường.

• Cảm giác vướng, đầy trong miệng.
• Tiết nước bọt nhiều hơn.
• Phát âm chưa quen — tập đọc to giúp nhanh quen.
• Ăn khó — bắt đầu bằng đồ mềm cắt nhỏ, nhai đều hai bên.
• Có thể có điểm đau — quay lại để chỉnh, đừng tự mài.

Phần lớn người thích nghi dần trong vài tuần.

Chăm sóc hàm giả tháo lắp

• Tháo ra rửa sạch sau mỗi bữa ăn.
• Chải hàm bằng bàn chải riêng và dung dịch phù hợp — không dùng kem đánh răng thường vì có hạt mài.
• Không rửa bằng nước nóng — làm biến dạng.
• Rửa trên chậu có lót khăn hoặc nước để tránh vỡ khi rơi.
• Tháo ra khi ngủ theo hướng dẫn, để mô lợi được nghỉ.
• Ngâm trong nước hoặc dung dịch chuyên dụng khi không đeo — không để khô.
• Vẫn phải chải lợi, lưỡi và các răng còn lại.
• Không tự sửa, tự mài, tự dán khi vỡ.

Khi hàm giả lỏng dần

Xương tiêu theo thời gian làm hàm không còn khít. Đây là diễn biến tự nhiên, không phải do làm sai.

• Đi khám để được chỉnh hoặc lót lại.
• Không dùng keo dán kéo dài để che vấn đề.
• Hàm lỏng gây loét, khó nhai và làm tiêu xương nhanh hơn.
• Sau một thời gian có thể cần làm hàm mới.

Khi có điểm đau

• Quay lại phòng khám để chỉnh.
• Đừng tự mài — dễ làm hỏng hàm và làm sai khớp cắn.
• Trước khi đi, nên đeo hàm vài giờ để nha sĩ thấy được điểm đau.
• Loét kéo dài không lành cần được khám, không chỉ chỉnh hàm.

Khám định kỳ

Người dùng hàm giả vẫn cần khám định kỳ để:

• Kiểm tra độ khít và khớp cắn.
• Kiểm tra các răng còn lại.
• Kiểm tra mô lợi và niêm mạc.
• Tầm soát các tổn thương bất thường trong miệng.

Điểm cuối rất quan trọng: người mất nhiều răng vẫn cần được khám niêm mạc miệng định kỳ.

Khi nào cần làm lại

• Hàm lỏng nhiều dù đã lót lại.
• Nứt vỡ không sửa được.
• Mất thêm răng làm hàm không còn phù hợp.
• Mòn nhiều làm khớp cắn thay đổi.

Tóm lại

Cầu răng cố định và nhanh nhưng phải mài hai răng bên cạnh; hàm tháo lắp rẻ và không xâm lấn nhưng lực nhai kém và cần làm quen. Cả hai đều không ngăn được tiêu xương. Vệ sinh dưới nhịp cầu và chăm sóc hàm giả đúng cách là phần quyết định dùng được bao lâu.

Câu hỏi thường gặp